Kącik dla Rodziców: Ma wszystko, a wciąż czegoś mu brakuje... Czego naprawdę potrzebują dzisiejsze..
Ma wszystko, a wciąż czegoś mu brakuje... Czego naprawdę potrzebują dzisiejsze dzieci?
Zabawki po sufit, place zabaw w ogrodzie, baseny, rowery, hulajnogi, tablety, dodatkowe zajęcia... Dzieciom współczesnych rodziców trudno jest dziś czegokolwiek odmówić – i trudno jest też zrozumieć, dlaczego mając tak wiele, wciąż bywają niezadowolone, znudzone i trudne we współpracy.
Czy to oznacza, że czegoś im jednak brakuje? Okazuje się, że tak – choć niekoniecznie tego, co można kupić. 💭
Ma wszystko, a wciąż...
Wielu rodziców rozpoznaje w swoim dziecku choć część z poniższych zachowań:
...mu się nudzi.
...nie potrafi sam się bawić, czymś zająć.
...jest niezadowolony.
...jest nieposłuszny.
...narzeka, że nie ma co robić.
...nie umie się dzielić.
...nie zna umiaru.
...chce nowych zabawek.
...nie dba o zabawki.
...nie chce się uczyć.
...nic go nie motywuje.
...na niczym mu nie zależy.
...nie potrafi się skupić.
...urządza awantury na zakupach.
...zazdrości kolegom, koleżankom...
Brzmi znajomo? To nie oznacza, że coś jest „nie tak” z konkretnym dzieckiem. To sygnał szerszego zjawiska, z którym boryka się wielu współczesnych rodziców.
Problem nadmiaru
Paradoksalnie, jak zauważa psycholog Agnieszka Wentrych, coraz częściej problemem dzieci żyjących w rozwiniętych, bezpiecznych krajach nie jest niedostatek, a nadmiar – rzeczy, zabawek, atrakcji, bodźców i możliwości.
Staramy się zapewnić dzieciom wszystko, czego sami nie mieliśmy w dzieciństwie. A jednak wciąż pojawiają się te same trudności: brak współpracy, ciągła potrzeba nowości, trudność z wdzięcznością, złość, zazdrość, kłopoty z koncentracją czy motywacją.
To nie dzieci mają „wadę charakteru” – to nasza rzeczywistość dała im wszystko, oprócz tego, czego naprawdę potrzebują.
Czego naprawdę brakuje współczesnemu człowiekowi?
Odpowiedź wydaje się prosta, choć niełatwa do wdrożenia:
czasu,
spokoju,
odpoczynku,
wytchnienia,
refleksji,
emocjonalnej równowagi i dojrzałości,
bliskości i autentycznych relacji,
rodziny i tradycji.
Żyjemy w pośpiechu, przeciążeniu informacją i obowiązkami. Dzieci – mimo że „mają wszystko” – wzrastają właśnie w takim, rozregulowanym i często zestresowanym świecie dorosłych.
„Wszystko”, czyli co właściwie?
Warto zatrzymać się na chwilę nad tym, co to „wszystko” oznacza w praktyce. Dawniej wiele produktów było reglamentowanych, po podstawowe rzeczy stało się w kolejkach, a wybór był bardzo ograniczony. Dzisiejsze dzieci tej rzeczywistości już nie znają – i nie muszą.
Współcześnie dziecko zazwyczaj ma:
liczne zabawki, gry i książki,
urządzenia elektroniczne,
telewizor w swoim pokoju,
plac zabaw w ogrodzie,
a czasem nawet trampolinę czy basen.
To sprawia, że znacznie trudniej jest mu docenić to, co ma, poczekać na coś albo poradzić sobie z „nie” – bo w jego doświadczeniu niemal zawsze „tak” jest możliwe.
Dzieciom brakuje przestrzeni – szczególnie otwartej
Dzisiejsze osiedla są gęsto zabudowane. Place zabaw bywają małe, ciasne, otoczone blokami, a widok na horyzont czy niebo zastępują billboardy i reklamy. Dzieci rzadko mają kontakt z otwartą przestrzenią, naturalnym pejzażem czy ciszą – zamiast tego towarzyszy im gwar ulicy i miejski szum.
Dlaczego to ważne? Otwarta przestrzeń daje dziecku poczucie swobody, możliwość biegania, krzyku, obserwowania nieba czy horyzontu – tego, czego nie zastąpi nawet największy plac zabaw osiedlowy.
Dzieciom brakuje sprawności fizycznej i integracji sensorycznej
Współczesne dzieci mają mniej spontanicznej, naturalnej aktywności ruchowej niż jeszcze kilkanaście lat temu. W trosce o bezpieczeństwo eliminujemy z ich życia ryzyko, zabawy „na zderzaczkę”, wspinanie się, bieganie bez nadzoru.
Efekt? Coraz częściej mówi się o zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci – trudnościach z równowagą, koordynacją czy odpowiedzią na bodźce. Nadopiekuńczość, choć wynika z dobrych intencji, może odbierać dziecku naturalny trening sprawności i odporności.
Dzieciom brakuje rozmowy, w której zostaną wysłuchane
Rodzice i wychowawcy często skupiają się na uczeniu dziecka – tłumaczeniu, co powinno robić, jak się zachować, co jest słuszne. Rzadziej natomiast słuchają tego, co dziecko chce powiedzieć.
Inspirujące książki:
„Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły” – Adele Faber i Elaine Mazlish
„Szkoła dla rodziców i wychowawców”
Warto zapytać siebie:
Czy robię dziecku przestrzeń, by mówiło spontanicznie?
Czy zawsze wiem lepiej, co jest dla niego dobre?
Czy naprawdę słucham, czy czekam, aż dokończy, żeby odpowiedzieć?
Dzieci pozbawiane są obowiązków
Według niektórych badaczy dzieci coraz rzadziej są zaangażowane w codzienne obowiązki domowe. Jedyne, czego od nich wymagamy, to nauka. Trudno jest im więc przyjąć postawę zaangażowania wobec świata – nie mają okazji uczyć się odpowiedzialności w drobnych, codziennych sprawach.
Poznawanie świata poprzez proste, domowe obowiązki (sprzątanie zabawek, pomoc przy stole, drobne porządki) uczy dziecko:
przyjmowania konsekwencji swoich działań,
poczucia, że jest potrzebne i ważne,
budowania własnej wartości nieprzyznawanej mu z góry.
Dzieciom brakuje też socjalizacji
Okazji do spontanicznego, swobodnego przebywania z rówieśnikami poza przedszkolem jest coraz mniej. Dzieci spotykają się głównie podczas zorganizowanych zajęć dodatkowych – nie zawsze rozwijają w nich umiejętności współpracy, dzielenia się, rozwiązywania konfliktów.
Dodatkowo – każda rodzina ma swój własny styl wychowawczy i inne podejście do obowiązków czy zasad. Nie każde dziecko ma więc okazję na spotkania z bliskimi i znajomymi w naturalny, niezorganizowany sposób.
Chwila refleksji
Wielu rodziców inwestuje w rozwój dziecka – zapisuje je na kursy, szkolenia, zajęcia sportowe, wypełnia weekendy atrakcyjnymi wyjazdami. W tak skonstruowanym, ambitnym programie edukacyjnym łatwo zabrakuje miejsca na coś równie ważnego: odpoczynek, nudę i wolny czas bez planu.
W świecie rozregulowanych, często zestresowanych dorosłych, cierpiących na różnego rodzaju deficyty i cywilizacyjne obciążenia, dzieci – mimo pełnych kalendarzy – mogą same odczuwać podobne braki.
Zapraszam, by wraz ze mną jeszcze przez chwilę pochylić się nad tym zagadnieniem w jak najbliższej perspektywie dziecięcego dnia.
Czego mogą potrzebować dzieci?
Dzieciom często brakuje uwagi i uważności – rozumianej dwojako.
Z jednej strony chodzi o nieuważność dorosłych, którzy pędząc przez dzień, zapewniają dzieciom „wszystko”, ale nie są obecni „tu i teraz”. Z drugiej – o uważność samego dziecka, której nie rozwinie, jeśli każdy jego dzień jest wypełniony punkt po punkcie.
Dzieciom brakuje czasu, który nie służy odhaczaniu zadań z listy – czasu wolnego, nieplanowanego, w którym mogą po prostu być.
Checklista – co warto zapewnić dziecku na co dzień
Regularny sen.
Higiena cyfrowa.
Dieta sensoryczna.
Zdrowe odżywianie.
Kontakt z naturą.
Czas z rodzicami i rodziną.
Czytanie książek, granie w planszówki.
Spacer, plac zabaw, ruch na świeżym powietrzu.
Samodzielność.
Harmonia i umiar – we wszystkim.
Podsumowanie
Dzieciom, które „mają wszystko”, często najbardziej brakuje tego, co nie kosztuje: czasu, uwagi, bliskości, przestrzeni do samodzielności i naturalnego ruchu. Nie trzeba kupować kolejnej zabawki, zapisywać na kolejne zajęcia czy spełniać każdej zachcianki – czasem największą wartością jest po prostu zwolnienie tempa i bycie razem.
Zanim zapytamy: „czego jeszcze mu kupić?” – zapytajmy: „czy jestem tu z nim naprawdę?”